Kesinlikle kontrol sizde…
Hipnoz, duygu, düşünce, davranış, algı, hafıza, dikkat, kişilik, sensorial ve
motor sistemler üzerinde etkileri olan bir bilinç değişikliği durumudur. Bilinçli,
yapılandırılmış, sistematik ve kontrollü olarak deneyimli kişiler tarafından
tıbbi sınırlar içinde uygulandığında bazı hastalıklarda düzelme sağlayabilen,
bilinen en eski terapi yöntemlerinden birisidir.
Hipnoz uygulamasının günümüzden 5-6 bin yıl öncesine dayandığı çeşitli
kaynaklardan anlaşılmaktadır. Hint Vedalarında ve Antik Çağ papirüslerinde
hipnoz benzeri uygulamalara rastlanmıştır. Eski Mısır ve Yunan tarihinde bazı
sorunlara yaklaşımda şifa verici olarak hipnozun kullanıldığı gösterilmiştir. İbni
Sina modern hipnozun kurucusu olarak bilinir. 18. yüzyılda Viyana’da hekimlik
yapmış olan Franz Anton Mesmer, hipnoz uygulamasının tarihinde ayrı bir
yere sahiptir. Mesmer’in yaptığı çalışmalar, hipnoz dünyasının kapılarının
aralanmasına katkıda bulunmuştur.
2. ETKİ MEKANİZMASI
Hipnozun etki mekanizmasının açıklanmasında birçok farklı model
geliştirilmiştir. Bu alandaki çalışmalar halen sürmekte olup, genel olarak
biyo-psiko-sosyal model esas alınarak etki mekanizmasına ilişkin çeşitli teorik
açıklamalar yapılmıştır.
Hipnoz, çeşitli bilişsel ve algısal süreçleri modüle eden nöral mekanizmaların
karmaşık bir etkileşimini içerir. Çalışmalar, hipnozun telkin ve imgeleme yoluyla
oluşturulan iç temsiller aracılığıyla eylemin kontrolüne neden olabileceğini,
prekuneus aktivitesini içerdiğini ve frontal loblar tarafından uygulanan yürütme
kontrolünü yeniden yapılandırdığını göstermiştir.
- UYGULAMA YÖNTEMLERİ
Hipnoz uygulamasının çeşitli görüşlerde değişiklik göstermekle birlikte temel
olarak 8 aşamadan oluştuğu söylenebilir:
1. Hipnoza Hazırlık
Hastanın klinik olarak incelenmesi, hipnotik telkinlere ne kadar uyum
göstereceği ve hipnoz derinliği konusunda bu aşamada bir fikir sahibi
olunur. Hipnozun uygulanacağı ortamın hazırlanması yine bu aşamada
yapılır.
2. Hipnotik İndüksiyon
Hastanın gevşemesini ve odaklanmasını kolaylaştırmak için tasarlanmış
bir dizi sözlü telkin ve talimat içeren aşamadır.
3. Hipnozun Derinleştirilmesi
Hipnozun derinleştirilmesi, etkili indüksiyon tekniklerinin uygulanmasını,
telkin edilebilirliğin artırılmasını ve terapötik ortamın dikkatli bir şekilde
yönetilmesini içeren çok yönlü bir yaklaşımı içerir.
4. Hipnozun Terapötik Amaçla Kullanılması
Hipnozun tedavi amacıyla kullanıldığı dinamik bir aşamadır. Psikoterapi
gibi terapötik yöntemlerle birleştirildiğinde tedavi etkinliği artırılmış
olur. - 5. Hipnoz Sonrası Telkinler
- Hipnoz sonrası telkinlerin; kişiselleştirilmesi, seans sırasında yaşanan
- olumlu duyguları pekiştirecek şekilde çerçevelenmesi, faydanın hipnozun
- anlık bağlamının ötesine genişletilmesini sağlar.
- 6. Kendi Kendine Hipnoz
- Kendi kendine hipnoz bireyin öz yeterlilik ve başa çıkma mekanizmalarının
- geliştirilmesiyle ilişkilendirilmiştir. Hastalara tedavi sonuçlarını iyileştirmek
- ve genel refahlarını artırmak için bir araç sağlamaktadır. Ayrıca sağlık
- hizmetlerine invaziv olmayan ve güçlendirici bir yaklaşım sunmaktadır.
- 7. Hipnozun Sonlandırılması
- Hipnozun sonlandırılması, bireyleri normal bilinç durumlarına güvenli
- bir şekilde döndürmek için yapılandırılmış bir yaklaşım içeren dikkatli
- yönetilmesi gereken hipnozun son aşamasıdır.
- Seans Bitimi
Seans bitiminde geri bildirim alınmalı ve terapi sürecinin takibi
yapılmalıdır.
HANGİ DURUMLARDA HİPNOZ YAPILIR ICD KODLARI İLE BELİRTİLMİŞTİR.
▶Anksiyete bozukluklarında (F41) (İleri düzey anksiyete bozukluklarında
psikiyatri uzmanı hekim görüşü ile)
▶Hafif depresyonda (F32.0)
▶Depresif nöbette (F32.9) (Psikiyatri uzmanı hekim görüşü ile)
▶Fobik bozukluklarda (F40.9) (İleri düzey fobik bozukluklarda psikiyatri
uzmanı hekim görüşü ile)
▶Travma sonrası stres bozukluğunda (F43.1) (İleri düzey travma sonrası
stres bozukluğunda psikiyatri uzmanı hekim görüşü ile)
▶Disosiyatif (Konversiyon) bozukluklarda (F44) (İleri düzey konversiyon
bozukluklarında psikiyatri uzmanı hekim görüşü ile)
▶Cinsel ilişki bozukluğu (F66.2)
▶Organik olmayan cinsel fonksiyon bozuklukları (F52) (İlgili uzman hekim
görüşü ile)
▶Bazı uyku bozukluklarında (F51)
▶Teşhisi konmuş akut ve kronik ağrılarda (R52.0; R52.2)
▶Sigara bağımlılığıyla mücadelede (F17.2)
▶İmpuls kontrol bozukluklarında (F63.9)
▶Tik bozukluklarında (F95.9)
▶Obezitede (66)
▶Yeme bozukluklarında (F50) (İleri düzey yeme bozukluklarında psikiyatri
uzmanı hekim görüşü ile)
▶Alkol bağımlılığında (F10.2)
▶Kadın infertilitesinde (N97) (İlgili uzman hekim görüşü ile)
▶Erkek infertilitesinde (N46) (İlgili uzman hekim görüşü ile)
▶Enürezis nokturnada (Organik sebeplere bağlı olmaksızın) (F98.0) (İlgili
uzman hekim görüşü ile)
▶Enkopreziste (Organik sebeplere bağlı olmaksızın) (F98.1) (İlgili uzman
hekim görüşü ile)
▶Mesanenin nöromüsküler disfonksiyonları ile pelvik ağrı sendromlarında
(N31; R10.2)
▶Gebeliğin seyrinde ve gerektiğinde doğum sonrasında (O80-O84; Z33)
(Kadın hastalıkları ve doğum uzmanı hekim görüşü ile)
▶Hiperemezis gravidarum durumunda (O21.0) (Kadın hastalıkları ve doğum uzmanı hekim görüşü ile)
Kaynak: Sağlık bakanlığı Hipnoz Uygulama Kılavuzu