1.2. Tarihçe
Tarihte ozon gazının varlığını tarif eden ilk kişi, elektrik konusunda çalışmalar
yapan Martinus Van Marum (1750-1837) olmuştur.
Ozon gazının antimikrobiyal etkisi, 1856 yılında keşfedilmiş ve klinik
uygulamalarda kullanılan aletlerin dezenfeksiyonunda kullanılmaya
başlanmıştır. 1857 yılında Werner Von Siemens, ozon üreten jeneratörler
üzerine çalışmalar yapmış ve günümüzde de kullanılan, iç içe geçen iki silindir
arasından oksijen geçirilip yüksek elektrik akımı verilmesi prensibine dayanan
ozon jeneratörlerini icat etmiştir.
2. ETKİ MEKANİZMASI
Ozon uygulamasında kullanılan medikal ozon, yüksek oranda oksijen ve düşük
oranda ozon içeren bir karışımdır. Bu karışım, dozajına bağlı olarak en az %
95 O2, en fazla %5 O3 olmak üzere genellikle %98-99 oranında oksijen (O2) ve
%1-2 oranında ozon (O3) içerir. Oksijen (O2), ozon (O3) taşıyan ortamı sağlarken, etkili bileşen ozon (O3) olup, medikal ozon vücut sıvılarıyla etkileşime girerek
terapötik etkilerini gösterir.
Vücut sıvılarında çözünmüş ozon, antioksidanlar ve poliansatüre yağ asitleri ile
hızlı bir şekilde reaksiyona girer, bu süreçte kısa yarılanma ömrüne sahip reaktif
oksijen bileşenleri (ROS), özellikle hidrojen peroksit (H2O2) ve uzun yarılanma
ömrüne sahip lipid peroksidasyon ürünleri (LPO) oluşur. Hidrojen peroksit, ilk
aşamada hücre sitoplazmasına yayılır ve tetikleyici rol oynar. Etkilediği hücre
tiplerine bağlı olarak farklı kimyasal tepkimelere neden olabilir. Reaktif oksijen
bileşenleri, kısa süreli etkili haberciler olarak davranır ve hızla antioksidanlar
tarafından uzaklaştırılır. Öte yandan, lipid peroksidasyon ürünleri, karmaşık
farmakodinamik özellikleri sayesinde potansiyel toksisiteyi minimalize eder ve
uzun süreli haberci olarak işlev görür.
Majör ozon uygulaması sırasında, ozon ile temas eden kan, ozonun parçalanarak
tek değerlikli oksijen radikali ve serbest oksijen formuna dönüşmesine neden
olur. Oksijen kan hücrelerine ulaştığında, tek değerlikli reaktif oksijen atomları
kan plazmasında bir dizi kimyasal etkiye yol açar. Bu etkilerden ilki, kan
plazmasında oluşan hidrojen peroksit (H2O2) ve okside lipit ürünlerinin vücudun
doğal antioksidan enzimlerini aktive etmesidir. Bu enzimlerin aktivasyonu, doku
rejenerasyonunda rol oynayan proteinlerin üretiminin artmasına ve bağışıklık
sistemi mediatörlerinin uyarılmasına neden olur.
- UYGULAMA YÖNTEMLERİ
Ozon uygulaması sırasında kullanılacak tıbbi ozon cihazının, Tıbbi Cihaz
Yönetmeliği uyarınca Ürün Takip Sistemi (ÜTS)’nde kayıtlı olması zorunludur.
3.1. Majör Otohemoterapi
Majör Otohemoterapi (MAHT), venöz yoldan alınan 50-250 ml kanın, tıbbi ozon
cihazı ile üretilen uygun doz ve hacimdeki ozon gazı ile karıştırıldıktan sonra;
ozona dayanıklı, tek kullanımlık steril malzemeler kullanılarak intravenöz yolla
hastaya geri verilmesi işlemidir.
3.2. Minör Otohemoterapi
Minör Otohemoterapi (MiAHT); venöz yoldan alınan 2-10 ml kanın, tıbbi ozon
cihazı aracılığıyla üretilen uygun doz ve hacimdeki ozon gazı ile karıştırıldıktan
sonra; ozona dayanıklı, tek kullanımlık steril malzemelerle, steril koşullarda
intramüsküler yoldan enjekte edilmesi işlemidir.
3.3. Rektal İnsuflasyon
Rektal insuflasyon, tıbbi ozon cihazı ile üretilen uygun doz ve hacimdeki ozon
gazının, ozona dayanıklı, tek kullanımlık steril malzemelerle rektal yoldan
uygulanması işlemidir.
3.4. Vajinal İnsuflasyon
Vajinal insuflasyon, tıbbi ozon cihazı ile üretilen uygun doz ve hacimdeki ozon
gazının, ozona dayanıklı, tek kullanımlık steril malzemelerle vajinal yoldan
uygulanması işlemidir.
3.5. Torbalama Yöntemi
Torbalama yöntemi, ekstremitenin belirli bir bölgesine ya da tamamına, ozon
torbası içinde ozon gazı uygulanarak haricen gerçekleştirilen bir işlemdir.
Ekstremite yaralarında, hasarlı bölge debride edildikten sonra tercihen ozonlu
salin solüsyonu ile ıslatılıp, ozon torbası aracılığı ile ozon gazına maruz
bırakılmaktadır. Uygulama sonunda ozon gazı, tıbbi ozon cihazı aracılığıyla ortamdan uzaklaştırılmaktadır.
3.6. Kupa Yöntemi
Kupa yöntemi, vücudun farklı bölgelerinde bulunan lezyonlara çeşitli kupalar
aracılığıyla ozon gazı uygulanması işlemidir. Yara debride edildikten sonra
tercihen ozonlu salin solüsyonu ile ıslatılır ve ozona dayanıklı cam veya silikon
kupalar kullanılarak uygulama gerçekleştirilir. Kupalar ile vakum uygulanarak
hasarlı dokuda kan akışı artırılır ve iyileşme hızlandırılır.
3.7. İntradiskal Uygulama
İntradiskal uygulama, steril koşullarda ve görüntüleme teknikleri (C kollu skopi,
floroskopi) eşliğinde, ilgili uzman hekimler tarafından intervertebral disklerin
içine doğrudan ozon gazı enjekte edilmesi işlemidir.
3.8. Kas-İskelet Sistemi Uygulamaları
Kas, tendon, tendon kılıfı, bağ, eklem içi, eklem çevresine enjeksiyon yöntemi ile
ozon gazı uygulanmasıdır.
3.9. Ozonlanmış Serum Solüsyonu (O3SS) Uygulamaları
Bu uygulama şeklinde ozonlu serum fizy
olojik doğrudan damar yoluyla hastaya
verilir. Bu yöntem, hızlı ve etkili sonuçlar elde etmek için kullanılır.
Homeopati ürünleri, prokain, magnezyum sülfat, glutatyon, C vitamini gibi
ilaçlar kesinlikle ozonla karıştırılmamalı, ozonun sistemik uygulamasıyla
eş zamanlı olarak uygulanmamalı, ozonlanmış tuzlu su çözeltisiyle (O3SS)
veya otohemoterapi sırasında ozonlanmış kan şişesi ile veya aynı enjektörde
karıştırılmamalıdır. Aksi takdirde bu uygulamalarda ozon bunları oksitleyebilir,
etkisiz hale getirebilir veya toksik bileşikler üretebilir.
4. ENDİKASYONLAR VE UYGULANABİLECEK DURUMLAR
Ozon uygulaması, aşağıdaki ICD-10 kodları ile belirtilmiş endikasyonlar
ve uygulama alanlarında ve bu endikasyon ve uygulama alanları ile ilişkili
olabilecek diğer durumlarda tedaviyi, rehabilitasyonu, iyileşmeyi ve genel
olarak bedensel-zihinsel-ruhsal sağlığı destekleyici yöntem olarak kullanılabilir.
Hastalığı ortadan kaldıracağı veya tek başına tedavi edeceği gibi beyanlarda
bulunulamaz.
4.1. Uygulama Ünitesi
▶Romatoid artrit (M06.9)
▶Kandidiyazis (B37)
▶Herpes-zoster enfeksiyonu ağrıyı azaltmada (B02)
▶Bel ağrısı (Lomber paravertebral kas enjeksiyonu) (M54.5)
▶Boyun ağrısı (Servikal paravertebral kas enjeksiyonu) (M54.2)
▶Diz osteoartrozu (Eklem içi enjeksiyon) (M17)
▶Fibromiyalji (M79.7)
▶Karpal tünel sendromu (G56.0)
▶Lateral epikondilit (M77.1)
▶Ankilozan spondilit (M45)
▶Sjögren Sendromu (M35.0)
▶Ülseratif kolit (K51)
▶Crohn hastalığı (K50.9)
▶Egzama ve dermatit (L20; L30)
▶Akne rozasea, psoriasis (L70; L40)
▶Astım (J45)
▶Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) (J44.9)
▶Baş ağrısı (R51)
▶Multipl Skleroz (MS) (G35)
▶Obezite (E66)
▶Karaciğer sirozu (K74.6)
▶Aterosklerozis obliterans (I73.1)
▶Halsizlik, yorgunluk (R53)
▶Meme kanseri hastalarında (C50.9) (İlgili uzman hekim görüşü ile)
▶Prostat kanseri hastalarında (C61) (İlgili uzman hekim görüşü ile
▶Serebrovasküler hastalıklar (I67.9) (İlgili uzman hekim görüşüyle)
▶Kalp yetmezliği (I50) (İlgili uzman hekim görüşüyle)
▶Peritonit (K65) (İlgili uzman hekim görüşü ile)
▶Osteomyelit (M86) (İlgili uzman hekim görüşü ile)
▶Viral hepatit enfeksiyonları (B19.9) (İlgili uzman hekim görüşüyle)
Kaynak: SAĞLIK BAKANLIĞI OZON UYGULAMA KILAVUZU
